Het effect van de oorlog in Iran op Bitcoin en goud

Waar je bij geopolitieke spanning normaal een klassieke vlucht richting goud en in mindere mate zilver zou verwachten, draait de geldstroom dit keer juist weg van edelmetalen en schuift een deel van het kapitaal richting Bitcoin en andere grote cryptomunten. Het voelt bijna alsof de markt in real time aan het heronderhandelen is wat tegenwoordig een veilige haven mag heten.

Marktreactie op Iran

Wanneer de kanonnen in het Midden Oosten luidruchtiger worden, grijpt de gemiddelde institutionele belegger traditioneel naar dezelfde gereedschapskist. Minder risico nemen, posities in aandelen afbouwen en vluchten naar staatsobligaties en goud. Dat patroon hebben we de afgelopen decennia eindeloos vaak gezien bij spanningen rond de Golfregio, van eerdere sanctierondes tegen Iran tot conflicten rond olievoorziening. Nu ligt de situatie merkbaar anders. Uitspraken van de Amerikaanse president, die benadrukt dat de Verenigde Staten Iran nog niet echt hard hebben geraakt en dat er nog een grotere golf aan sancties en mogelijk militair ingrijpen voor de deur staat, hebben de markten wel degelijk zenuwachtig gemaakt. Maar, in plaats van extra vraag naar goud en zilver zagen we ditmaal een forse uittocht uit edelmetalen, precies op het moment dat het nieuws over verdere escalatie rond Iran weer de headlines haalde. Tegelijkertijd schoof een zichtbaar deel van die vrijgemaakte liquiditeit richting Bitcoin en Ethereum.

Klap voor edelmetalen

De beweging in de edelmetalen was ronduit fors. Goud leverde in korte tijd ongeveer 2,05 procent in, bijna 100 dollar per ounce, waarmee in totaal grofweg 750 miljard dollar aan waarde verdampte. Voor een markt die tot voor kort dicht tegen historische records aanhing, kun je dat moeilijk een vriendelijke adempauze noemen. Het is bete te zien als correctie vanuit een oververhitte situatie, waarbij beleggers blijkbaar niet allemaal meer bereid zijn om goud tegen elke prijs als ultieme verzekering te blijven aanhouden. Zilver kreeg het nog harder te verduren. Binnen enkele uren daalde de prijs met circa 7 procent, goed voor een waarde vernietiging van om en nabij de 370 miljard dollar. Tel je goud en zilver bij elkaar op, dan praat je over een geschatte 1,1 biljoen dollar aan marktwaarde die in een oogwenk verdampte. Het opvallende hier is niet alleen de omvang van het verlies, maar vooral het verhaal dat erachter schuilt. Blijkbaar is de risicoperceptie rond edelmetalen minder eenduidig geworden. Waar goud jarenlang bijna boven de discussie verheven was als ultieme veilige haven, zie je nu dat een deel van de markt het met minder ontzag bekijkt en sneller naar de uitgang rent zodra er elders een aantrekkelijker of spannender hedge lijkt op te duiken.

Crypto als alternatief vangnet

Terwijl edelmetalen onder druk stonden, liep de cryptomarkt in korte tijd juist vol. De totale marktwaarde van alle cryptovaluta steeg in ongeveer drie kwartier met naar schatting 100 miljard dollar. Dat gaat niet om een handvol particuliere beleggers die een gokje wagen, dat is institutionele liquiditeit die van de ene kolom in de allocatie spreadsheet naar de andere schuift. Bitcoin noteerde intraday een stijging van circa 5 procent en tikte heel even de zone rond 69.000 dollar aan, om vervolgens weer wat gas terug te nemen richting ongeveer 67.000 dollar in de ochtendhandel. Bij Ethereum zagen we grofweg hetzelfde patroon, een sprong van ongeveer 5,8 procent tot boven 2.000 dollar, waarna de koers terugviel richting het gebied net onder 1.960 dollar. Onder de motorkap speelde zich intussen een klassiek maar explosief mechanisme af, een short squeeze. Handelaren die hadden ingezet op een verdere daling van de koersen, vaak via hoog geleveragde posities, werden gedwongen hun shortposities te sluiten toen de prijzen onverwacht omhoog schoten. In totaal werd er voor rond de 200 miljoen dollar aan shortposities geliquideerd, wat de opwaartse beweging tijdelijk extra kracht gaf.

Los van de oorlog in Iran speelt er nog een ander verhaal op de achtergrond, de relatieve waardering tussen goud en Bitcoin. De goudprijs is de laatste tijd opgelopen tot ver boven 5.200 dollar per ounce en ook getokeniseerd goud, zoals PAX Gold, handelt rond een niveau boven 5.400 dollar per ounce equivalent. Dat wijst erop dat beleggers massaal in het edelmetaal zijn gekropen als bescherming tegen inflatie, geopolitiek en monetair beleid. Bitcoin heeft diezelfde versnelling niet helemaal gevolgd. Wanneer je de marktwaarde van Bitcoin afzet tegen de totale marktwaarde van goud of tegen de wereldwijde geldhoeveelheid, dan komt de grootste cryptomunt volgens diverse marktindicatoren duidelijk onder zijn historische trend uit. In simpel Nederlands, Bitcoin is minder hard gestegen dan je zou verwachten als je oude cycli en verhoudingen als referentie neemt.

Hoe bouw je een portefeuille in oorlogstijd?

Goud volledig afschrijven als hedge lijkt voorbarig, het edelmetaal heeft een lange geschiedenis van bescherming in periodes van monetaire en geopolitieke stress. Een kernallocatie in goud blijft voor veel portefeuilles verdedigbaar, juist omdat het instrument zich al in talloze crises heeft bewezen. Tegelijkertijd wordt het argument voor een gecontroleerde, stapsgewijze opbouw van een positie in Bitcoin steeds moeilijker te negeren, zeker als je de relatieve onderwaardering ten opzichte van goud meeneemt.

Een mix van cash, edelmetalen en crypto kan, mits zorgvuldig gedoseerd, helpen om zowel inflatierisico als marktvolatiliteit op te vangen. Voor wie expliciet wil inspelen op de huidige misprijzing tussen goud en Bitcoin, ligt een tactiek met gespreide instapmomenten voor de hand. Dus niet alles in één klap, maar gefaseerd, om de onvermijdelijke tussentijdse schommelingen te temperen. Dat klinkt misschien minder spannend dan all in gaan op een enkele munt, maar markten hebben de neiging om zowel optimisten als pessimisten gelijk te geven, alleen nooit op het moment dat zij dat zelf verwachten.